20 Ιουλ 2010

Σωκράτης περι Έρωτος -η απόλυτη Διδασκαλία του Σοφότερου όλων...

γράφει ο Δέφιος Αττικός

Ύστερα απο πολλές ανοησίες των υπολοιπων ομιλιτών στο Συμπόσιο περί του Έρωτος!

Είναι πια η ώρα να ακουστεί και ο φιλοσοφικός λόγος με το στόμα του Σωκράτη. Αυτός όμως αρνείται να μιλήσει διότι -λέει- ύστερα από τόσες «θαυμάσιες» ομιλίες, αυτός νιώθει αδύναμος να τις ανταγωνιστεί. Πρόκειται, βέβαια, για τη συνηθισμένη σωκρατική ειρωνεία, στην οποία προσθέτει το σχόλιο ότι εκείνος, μέχρι τότε, νόμιζε πως πρέπει να ακούγεται η αλήθεια, τώρα όμως κατάλαβε πως πρέπει να ακούγονται ωραία λόγια και παινέματα.
Τελικά, έπειτα από τις διαμαρτυρίες και τις παρακλήσεις των ομοτράπεζών του, παίρνει το λόγο.
Θα πει αρχικά ότι κι εκείνος κάποτε πίστευε για τον έρωτα τα ίδια όπως και οι συνομιλητές του: πως είναι μέγιστος θεός, πως είναι πανέμορφος, σοφός, ενάρετος, κ.τ.λ., ώσπου μια σοφή γυναίκα από τη Μαντίνεια, η Διοτίμα, έγινε δασκάλα του στα ερωτικά ζητήματα.
Να, τι του δίδαξε η Διοτίμα.

Ο Έρωτας δεν είναι ούτε ωραίος, ούτε καλός, ούτε ευτυχισμένος, ούτε θεός.
Ο έρωτας είναι έρωτας του ωραίου, επιθυμεί δηλαδή το ωραίο. Δεν επιθυμεί όμως κανείς αυτό που έχει, αλλά κάτι που δεν έχει, που το στερείται. Επομένως, ο έρωτας δεν κατέχει την ομορφιά, δεν είναι ωραίος.

Εφόσον όμως τα καλά είναι οπωσδήποτε ωραία, έπεται ότι ο έρωτας δεν κατέχει ούτε τα καλά, ή το καλό(αγαθόν) γενικά, άρα δεν είναι ούτε καλός.

Το επόμενο ερώτημα στη συζήτηση Σωκράτη-Διοτίμας είναι γιατί ο έρωτας κυνηγάει το ωραίο ή το καλό; 
Απάντηση: χάριν απόκτησης της ευτυχίας. Γιατί ευτυχισμένοι είναι μόνο όσοι κατέχουν τα καλά και τα ωραία.

Συμπέρασμα: ο Έρωτας δεν κατέχει ούτε το ωραίο, ούτε το καλό, ούτε την ευτυχία. Άρα δεν είναι θεός, γιατί οι θεοί τα έχουν όλα αυτά. Είναι πλήρεις και δεν τους λείπει τίποτε.

Απορημένος ο Σωκράτης ρωτάει τι είναι λοιπόν ο Έρωτας, αφού δεν είναι ούτε ωραίος, ούτε καλός, ούτε θεός; Είναι άραγε άσχημος, κακός και θνητός; Σ΄αυτό η Διοτίμα υποδεικνύει ότι ανάμεσα στα δύο αντίθετα υπάρχει κάτι ενδιάμεσο. Έτσι, αν ο Έρωτας δεν είναι θεός, δεν έπεται ότι είναι θνητός, αλλά κάτι ανάμεσα στα δύο, δηλαδή δαίμονας.

Ο Σωκράτης ζητά να μάθει τότε ποιος είναι ο ρόλος του δαίμονα. Η Διοτίμα εξηγεί ότι ο ρόλος του δαίμονα είναι μεσολαβητικός μεταξύ θεών και ανθρώπων. Δηλαδή διαβιβάζει στους ανθρώπους ό,τι προέρχεται από τους θεούς και αντίστροφα. Η μαντική και η ιερατική τέχνη εκτελούν τα έργα τους με συνεργούς τους δαίμονες.

Σ΄αυτό το σημείο μπαίνει ο μύθος για να εξηγήσει τη φύση του Έρωτα, όταν ο Σωκράτης ζητά να μάθει τους γεννήτορες του δαίμονα αυτού. Σύμφωνα με το μύθο της Διοτίμας ο Έρωτας είναι παιδί του Πόρου(Πληρότητας) και της Πενίας(Έλλειψης). Λόγω της φύσης της μητέρας του είναι πάντα , χάρη όμως στη φύση του πατέρα του κυνηγάει πάντα ό,τι ωραίο και καλό.

Ένα από τα ωραιότερα και καλύτερα πράγματα είναι η Σοφία. Ο Έρωτας δεν την κατέχει, την ποθεί όμως. Γι΄αυτό είναι φιλόσοφος, εραστής της Σοφίας. Δεν είναι σοφός βέβαια, δεν είναι όμως και αμαθής, αλλά κάτι ανάμεσα στα δύο. Η λαθεμένη γνώμη του Σωκράτη για το ποιόν του Έρωτα, διευκρινίζει η Διοτίμα, προέρχεται από τη λαθεμένη του εκτίμηση πως είναι αυτό που αγαπιέται, ενώ στην πραγματικότητα είναι εκείνο που αγαπά.

Σ' αυτό το σημείο της συζήτησης, ο Σωκράτης θα θελήσει να μάθει ποια είναι η χρησιμότητα του Έρωτα για τον άνθρωπο.
Και η Διοτίμα εξηγεί.

Ο Έρωτας κατ΄ ουσίαν κυνηγάει την ευτυχία. Αυτή όμως εξασφαλίζεται μόνο μέσω του ωραίου. Στην πραγματικότητα, τα αγαθά -τα καλά- χαρίζουν την ευτυχία, αλλά βέβαια τα καλά είναι ωραία.
Αυτή η επιθυμία της ευτυχίας είναι έμφυτη μέσα σε όλους τους ανθρώπους. 

-«Τότε όμως», απορεί ο Σωκράτης, «γιατί δεν λέμε για όλους τους ανθρώπους πως είναι ερωτευμένοι;» 
-«Διότι, απλούστατα, οι άνθρωποι έχουν ξεχωρίσει από τον έρωτα, ένα ορισμένο μόνο είδος του, κι αυτό ονομάζουν έρωτα, όπως με τη λέξη ποίηση εννοούν ένα ορισμένο είδος τέχνης, ενώ ποίηση σημαίνει γενικά τη δημιουργία κάποιου πράγματος. Μερικοί λένε πως οι ερωτευμένοι αναζητούν το άλλο τους μισό, αλλά στην πραγματικότητα ο έρωτας ζητάει το καλό και τίποτε που δεν είναι καλό.» Αυτά θα πει η Διοτίμα.

Το επόμενο σημείο στο οποίο θα συμφωνήσουν οι συνομιλητές είναι ότι οι άνθρωποι δεν ερωτεύονται απλώς το καλό, αλλά επιθυμούν να το κατέχουν παντοτινά. Το παντοτινά όμως σημαίνει αθανασία. Έχουμε, λοιπόν, ένα νέο στοιχείο μεγάλης σημασίας που αφορά τον έρωτα και τη σχέση του με τον άνθρωπο. Στην πραγματικότητα, όλα τα θνητά όντα, έστω κι αν δεν το συνειδητοποιούν, αγωνίζονται να πετύχουν την υπέρβαση της θνητότητάς τους, δηλαδή να πετύχουν την αθανασία. Αυτό το πετυχαίνουν με την ανανέωση, παράγοντας ένα καινούργιο, παρόμοιο, ον. Γι΄αυτό το λόγο φέρονται ακατανίκητα από την ίδια τη φύση προς τεκνοποίηση και γι΄αυτό, ακόμη και τα ζώα, φροντίζουν και υπερασπίζονται τα μικρά τους με πραγματική αυτοθυσία. Τι ρόλο παίζει όμως η ομορφιά σ΄όλο αυτό; Η ομορφιά, λέει η Διοτίμα, δεν είναι αυτό καθαυτό το ζητούμενο του έρωτα. Το ζητούμενο είναι η ευτυχία, την οποία εξασφαλίζει μόνο το καλό (αγαθόν), και η αθανασία. Η ομορφιά είναι η αναγκαία συνθήκη, το αναγκαίο περιβάλλον για να μπορέσει να γεννήσει ο Έρωτας.

Τι γεννά ο έρωτας; Γεννά είτε σωματικά παιδιά, είτε πνευματικά τέκνα. Το είδος των γεννημάτων του έρωτα εξαρτάται από την πρόοδο της ψυχής στην αντίληψη της για την ομορφιά. Υπάρχουν βαθμίδες της, οι οποίες ξεκινούν από την έλξη προς την ομορφιά ενός σώματος, προχωρούν στην ομορφιά όλων των ωραίων σωμάτων, έπειτα στην ομορφιά της ψυχής, στην ομορφιά των πράξεων, και τέλος στην απέραντη ομορφιά της γνώσης. Κι όταν στρέψει κανείς το βλέμμα του σ΄αυτό το πέλαγος της ομορφιάς, τότε γεννάει ωραία λόγια και βαθυστόχαστες σκέψεις.
Φτάνοντας κανείς στην υψηλή αυτή βαθμίδα θέασης της ομορφιάς, βρίσκεται μπροστά στην τελευταία μυητική πύλη, η οποία, όταν του ανοιχτεί, θα αντικρύσει την υπέρτατη, απόλυτη ομορφιά, πάνω από την πραγματικότητα αυτού του κόσμου, ομορφιά η οποία δεν έχει καμιά σχέση με σάρκες και θνητότητα. Και αγκαλιάζοντας την πραγματική ομορφιά, θα γεννήσει όχι είδωλα αρετής αλλά την πραγματική αρετή. Τότε θα γίνει ο αγαπημένος των θεών και αθάνατος κι εκείνος.

«Ο Έρωτας λοιπόν είναι μέγας ευεργέτης των ανθρώπων αφού είναι το μέσον για την απόκτηση της ευδαιμονίας και της αθανασίας», καταλήγει ο Σωκράτης, «κι έχοντας πειστεί ο ίδιος, προσπαθώ να πείσω και τους άλλους να αναζητήσουν στον Έρωτα τον καλύτερο συμπαραστάτη για την απόκτηση του αγαθού της αθανασίας.»

Ας σταθούμε τώρα στην εξέταση διαφόρων σημείων της ομιλίας του Σωκράτη.

Κατ΄αρχήν, είναι αξιοπρόσεκτο ότι ο φιλόσοφος βάζει τα λόγια της σοφίας στο στόμα μιας γυναίκας, της Διοτίμας. Έχει Σημασία το γιατί χρησιμοποιεί γυναικείο πρόσωπο για να εκφράσει τις βαθυστόχαστες ιδέες του αναφορικά με το σπουδαίο ζήτημα του έρωτα. Πιστεύουμε πως υπάρχουν σοβαροί λόγοι γι΄αυτό.

Η Γυναίκα είναι η προσωποποίηση της Φύσης. Η Σοφία είναι κατά βάση γνώση των μυστικών της Φύσης. Οι αρχαίοι μύθοι αποδίδουν στη γυναίκα το ρόλο του φύλακα της Ιερής Γνώσης. Άλλωστε η θεότητα της Σοφίας είναι θηλυκού γένους: Σαρασβάτι στους Ινδούς, Αθηνά στους Έλληνες και Μινέρβα στους Ρωμαίους, Νουτ στους Αιγύπτιους.

Πιστεύουμε ότι ένας ακόμη λόγος για την παρουσία της Διοτίμας, είναι η αποκατάσταση της Θηλυκής Αρχής, η οποία τόσο υποβαθμίστηκε και περιφρονήθηκε από τους προηγούμενους ομιλητές. Η θέση τους βέβαια απηχούσε τη γενικότερη κοινωνική άποψη, άποψη που δεν ήταν καθόλου άποψη του Πλάτωνα, ο οποίος στην «Πολιτεία» δίνει στη γυναίκα απολύτως ισότιμη θέση, όπως κάθε αληθινός Μυημένος. Εδώ τώρα, στην ομιλία του Σωκράτη, όχι μόνο αποκαθιστά το θηλυκό στοιχείο, αλλά και το περιβάλλει με ιερότητα, η οποία αποδίδεται τόσο με τις ιδιότητες της Διοτίμας αλλά και με το ίδιο της το όνομα: Διο-τίμα: τιμή του θείου (δίον=θείον, στην αρχαία ελληνική).

Ας αναφερθούμε τώρα σ΄αυτά που ειπώθηκαν. Ας ξεκινήσουμε με το μύθο που εισάγεται για δεύτερη φορά στο Συμπόσιο. Ο πρώτος ήταν με το στόμα του Αριστοφάνη και αφορούσε την προέλευση της ανάγκης του ανθρώπου για εξεύρεση του «άλλου μισού». Γνωρίζουμε όμως ότι ο μύθος δεν ψεύδεται ποτέ, ότι είναι φορέας μεγάλων αληθειών. Ο πρώτος μύθος λοιπόν είναι αναφορά στο βιολογικό γεγονός του χωρισμού των φύλων στην Τρίτη ανθρώπινη φυλή, τη Λεμούρεια.

Ο δεύτερος μύθος υπονοεί κοσμικές δυνάμεις αλλά και ψυχολογικές πραγματικότητες που αφορούν την ανθρώπινη υπόσταση. Ο μύθος μιλάει για τη γέννηση του Έρωτα από δύο αντίθετα: τον Πόρο και την Πενία. Έτσι ο Έρωτας είναι το ενδιάμεσο στοιχείο, είναι ένα «μεταξύ». Πρόκειται για το νόμο της Πολικότητας, στον οποίο έχουμε αναφερθεί και στην συνεκτική δύναμη που είναι ο μαγνήτης του έρωτα ή, αλλιώς, της επιθυμίας για ένωση. 
Ιδού μερικές γνωστές πολικότητες.:

+ Έρως -
Θετική Αρχή - Αρνητική Αρχή
Πόρος - Πενία
Πνεύμα - Ύλη
Ουρανός - Γη
Θεός - Άνθρωπος
Άρρεν -  Θήλυ
Ατομικότητα -  Προσωπικότητα
Καλό  - Κακό

Ως ενδιάμεσο στοιχείο ο έρως είναι η κίνηση, η φορά προς τον έτερο πόλο, αλλά και η οδός, η γέφυρα μεταξύ των δύο πόλων.
Ας εξετάσουμε μερικές από αυτές τις σχέσεις.

Ο Πόρος και η Πενία δηλώνουν με συμβολικό τρόπο όλες τις διάφορες εκφάνσεις των βασικών πολικών αντιθέτων. Ο Πόρος είναι το έχειν, η πληρότητα, η τελειότητα, η θεότητα, ενώ η Πενία είναι η έλλειψη, η ατέλεια, η θνητότητα. Η προσέγγισή τους γεννά τη δύναμη εκείνη, η οποία θα φέρνει κοντά τα αντίθετα εκείνα, τα οποία θα είναι σε θέση να παράγουν ένα αποτέλεσμα αναγκαίο για τον Κόσμο, είτε αυτό είναι ένα τρίτο στοιχείο, είτε μια Τρίτη κατάσταση, είτε ένα τρίτο ον.

Αυτός ο τρίτος παράγοντας που προκύπτει από την ένωση των δύο πρώτων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη φιλοσοφική. Έτσι, το ενδιάμεσο μεταξύ Θεού και Ανθρώπου είναι ο Δαίμων, δηλαδή ο Άνθρωπος-Θεός ή Θεάνθρωπος, ένα Ον, το οποίο μετέχει και της θείας και της ανώτερης φύσης. Το Ον αυτό είναι ο μεσολαβητής μεταξύ Θεού και ανθρώπου, ο αποκαλυπτής της θείας βούλησης και Σωτήρας του ανθρώπου, επειδή γίνεται η γέφυρα που οδηγεί από τη θνητότητα στην αθανασία.

Όλοι οι λαοί γνωρίζουν και τιμούν το Ον αυτό κάτω από διάφορα ονόματα: Ρίσι, Αρχάτ, Γιόγκι, Μποντισάτβα, Μύστη, Δαίμονα, κ.τ.λ. Την ενδιάμεση φύση του εκφράζει με τρόπο σαφή η γνωστή δήλωση της ελληνικής αρχαιότητας: «Των λογικών ζώων, το μεν θεός, το δε άνθρωπος, το δε οίον Πυθαγόρας». Το τρίτο είδος είναι «όπως ο Πυθαγόρας» - ο Μύστης, ο Δαίμων, ο Πνευματικός Ηγέτης.
Μεταξύ Σοφίας και Αμάθειας (ή άγνοιας) υπάρχει μια ενδιάμεση κατάσταση -η Φιλοσοφία. Μεταξύ Ατομικότητας (Ανώτερου ή Θεϊκού Εαυτού) και προσωπικότητας (ή θνητής φύσης) υπάρχει η Γιόγκα.

Εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι η Γιόγκα, η Φιλοσοφία, η Τέχνη, η Επιστήμη, η Θρησκεία είναι ερωτικές καταστάσεις, γιατί χωρίς έρωτα καμιά από αυτές δεν μπορεί να πετύχει.

Στην ομιλία του Σωκράτη προσέχουμε πως ο φιλόσοφος βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Ο Έρωτας δεν είναι το επιζητούμενο, αλλά, αντίθετα, εκείνο που επιζητεί ή επιθυμεί. Ως επιθυμία, στρέφεται αναγκαία προς ένα αντικείμενο, ένα στόχο. Και ναι μεν φαίνεται ότι κυνηγάει πάντα την ομορφιά, στην πραγματικότητα όμως η ομορφιά δεν είναι ο τελικός στόχος, αλλά μόνο το μέσο προς αυτόν. Ποιος είναι ο τελικός στόχος; Είναι η ευτυχία, η ευδαιμονία, η ποιότητα στην ύπαρξη.

Η ευδαιμονία είναι αναγκαία έκφραση του Είναι, όπως αυτό δηλώνεται στη μεγάλη σοφία της Ανατολής, η οποία ορίζει την τριπλή υπόσταση του υπαρξιακού πυρήνα του όντος ως Ύπαρξη - Συνείδηση -Ευδαιμονία. Αυτός ο τριπλός πυρήνας είναι ο Άτμαν.

Αλλά η ευδαιμονία δεν εξασφαλίζεται με κανέναν άλλο τρόπο, παρά μόνο με το Αγαθόν -το Καλό. Τι σημαίνει Αγαθόν στην Πλατωνική Φιλοσοφία; Ο ίδιος ο Πλάτων ετυμολογεί τη λέξη ως παραγόμενη από τις λέξεις άγαν (υπερβολικά) και θείον: το υπέρτατα θεϊκό.

Το υπέρτατα θεϊκό, το άριστο, το απόλυτα καλό δεν μπορεί να είναι άλλο από αυτό, το οποίο εξασφαλίζει την ύπαρξη, τη συνείδηση και την ευδαιμονία των πάντων, δηλαδή του Κόσμου. Άρα είναι το Γενικό Καλό. Το καλό του Όλου είναι ασφαλώς και το καλό, το επωφελές, και για το μέρος. Η υπέρτατη ωφέλεια, το υπέρτατο συμφέρον, είναι οπωσδήποτε η ευδαιμονία, τόσο του Συνόλου όσο και του ατόμου, αλλά ευδαιμονία με προσωρινό χαρακτήρα δεν υπάρχει, αφού η παροδικότητα αναιρεί το περιεχόμενό της. Ώστε η ευδαιμονία προϋποθέτει την υπέρβαση του χρόνου. Με άλλα λόγια, συστατικό της ευδαιμονίας είναι η αθανασία. Γι΄αυτό ο έρωτας επιδιώκει την αθανασία, λέει η Διοτίμα. Και πράγματι αυτό είναι το ζητούμενο της θνητής φύσης. Και προσπαθεί, έστω και ασυνείδητα, να το πετύχει μέσω ανανέωσης, η οποία επιτυγχάνεται με την παραγωγή απογόνων για τα κατώτερα ζώα, αλλά για τον αφυπνισμένο άνθρωπο, τον φιλόσοφο, μέσω εσωτερικής ανανέωσης. Αυτή επιτυγχάνεται μέσω μέθεξης με το Αγαθόν. Η μέθεξη απαιτεί τον ενδιάμεσο κρίκο -τον Δαίμονα ή τον Διδάσκαλο, τον Καθοδηγητή. Αυτός οδηγεί τον μαθητή στους ανώτερους βαθμούς του Έρωτα και στις μεγαλύτερες μυήσεις.

Κι έτσι φτάνουμε στη θεμελιώδη πλατωνική έννοια του λεγόμενου πλατωνικού έρωτα. Ο πλατωνικός έρωτας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ιερή σχέση και βαθιά αγάπη μεταξύ μαθητή και Διδασκάλου, η οποία οδηγεί στην υπέρβαση της θνητότητας μέσω της γνώσης των μυστικών της Ύπαρξης. Αυτή η σχέση είναι μια σχέση ψυχών, συνειδητοτήτων, κατά την οποία η σοφία του Θετικού, εκπορευτικού, Πόλου -του Διδασκάλου- μεταγγίζεται στη συνειδητότητα του Αρνητικού, δεκτικού, Πόλου -του μαθητή. Μια τέτοια μετάγγιση, ή Θεία Κοινωνία, είναι αδύναμη χωρίς την ακατανίκητη ισχύ της αληθινής, πύρινης αγάπης. Το Αγαθόν, επομένως, το υπέρτατα ή απόλυτα Καλό, είναι ο εγγυητής της ευδαιμονίας και της αθανασίας. Σε τελική ανάλυση, αγαθόν, ευδαιμονία και αθανασία ταυτίζονται. Αρκεί να διαλογιστεί κανείς πάνω σ΄αυτές τις έννοιες, για να κατανοήσει την ταυτοσημότητά τους.

Το Αγαθόν όμως, όντας υπέρτατα θεϊκό, είναι και υπέρτατα ωραίο. Εξάλλου δεν θα μπορούσε να είναι αγαθόν αν δεν ήταν επίσης και αληθινό. Τα ψεύτικα, τα κίβδηλα πράγματα, δεν οδηγούν ποτέ σε ευδαιμονία αλλά σε πόνο και καταστροφή. Αλήθεια είναι το μη υποκείμενο σε λήθη: α-λήθη. Επομένως το παντοτινά υπάρχον, το πραγματικό, με τη φιλοσοφική έννοια, σε αντίθεση με το απατηλό, το παροδικό και εφήμερο, το οποίο υπόκειται σε λήθη, αφανισμό.

Έτσι, έχουμε τη βασική πλατωνική Τριάδα, το Αγαθόν-Καλόν-Αληθές ή Καλό-Ωραίο-Αληθινό, που δεν είναι παρά οι τρεις όψεις ενός και του αυτού πράγματος, της Ύπαρξης. Η Τριάδα αυτή, αντιστοιχεί στην Ινδική Τριάδα Άτμα-Μπούντι-Μάνας: τη θεία ουσία, που δεν είναι ατομική αλλά παγκόσμια (Άτμα), τη θεία ή πνευματική ψυχή (Μπούντι) και την ανθρώπινη ψυχή (Μάνας ή Νοητικό).

Τα Φιλοσοφικά αυτά συμπεράσματα έχουν βγεί απο Γιόγκικο Συμπόσιον! με βάση το αρχαίο Ελληνικό κείμενο του Συμποσιου!!!

Διαφημίσεις


Αν νιώθεις πως είσαι Άνθρωπος,

Αν κατάλαβες πως ΕΣΥ είσαι αυτός

που αποφασίζει την πραγματικότητα....

Σε προσκαλώ στην κοινωνία

των Συνειδητών Συν-Δημιουργών

Στόχος μας να αγκαλιάσουμε όλο τον πλανήτη στη νέα Αρμονική Πραγματικότητα!


Olymbia MaTerra HelleNica

μέσα απο την ΕΝθύμηση, τη ΣΥΝθεση και την ΠΑΙΔΕΙΑ